تحلیل آزمون کنکوری؛ مهمتر از خود آزمون | روش درست تحلیل آزمون آزمایشی
اگه از من بپرسید مهمترین کاری که یه کنکوری بعد از هر آزمون باید انجام بده چیه، برخلاف چیزی که خیلیها فکر میکنن، میگم: آزمونت رو تحلیل کن.
این همه سالی که با دانشآموزای کنکوری کار کردم، یه چیزیو خیلی دیدم؛ خیلی از بچه ها با اینکه این همه درس میخونن که توی آزمون خودشون محک بزنن، اما بعد ازینکه از جلسه میان بیرون فقط کارنامه رو نگاه میکنن، درصدها را با دوستانشان مقایسه میکنند و تمام. انگار آزمون همینجا تموم شده.
در حالی که واقعیت دقیقاً برعکسه.
پروسه ی درست آزمون تازه بعد از بیرون اومدن از سر جلسه شروع میشه. چون اون موقعه که میتونی بفهمی چی بلد بودی، کجا اشتباه کردی و مهمتر از همه، چرا اشتباه کردی.
به همین دلیله که همیشه میگم ارزش یک آزمون را کیفیت تحلیل اونه که مشخص میکه، نه صرفاً درصدها و ترازی که گرفتی.
اصلا تحلیل آزمون یعنی چی؟
خیلیها فکر میکنن تحلیل آزمون یعنی فقط بری جوابها رو چک کنی و ببینی کدوم سؤال رو غلط زدی.
اما تحلیل واقعی خیلی بیشتر از این حرفهاست.
یعنی بشینی پای تکتک سؤالها و از خودت بپرسی:
چرا این سؤال رو درست زدم؟
چرا اون یکی رو اشتباه جواب دادم؟
چرا بعضی سؤالها رو اصلاً جواب ندادم؟
اگه هفته بعد همین سؤال دوباره جلوی من بیاد، باز هم همین اشتباه رو تکرار میکنم؟
همین سؤالها هستن که باعث پیشرفتت میشن. نه فقط دیدن درصدها.
قدم اول؛ سؤالها رو دستهبندی کن
بعد از هر آزمون، سؤالهات رو به چهار دسته تقسیم کن:
درست
غلط
نزده
شانسی
هر کدوم از این چهار دسته یه چیزی درباره وضعیتت بهت میگه.
سؤالهای درست
شاید فکر کنی وقتی یه سؤال رو درست زدی، دیگه نیازی نیست کاری باهاش داشته باشی.
اما همیشه اینطور نیست.
گاهی ممکنه جواب رو درست زده باشی، ولی راهحل بهتری وجود داشته باشه. یا توی پاسخ تشریحی نکتهای باشه که باعث بشه دفعه بعد سریعتر جواب بدی.
گاهی همین چند ثانیهها توی آزمون، نتیجه رو تغییر میدن.
سؤالهای غلط
اینجا مهمترین بخش تحلیل آزمون شروع میشه.
فقط نگویید «اشتباه کردم» و رد بشید. باید بفهمید چرا اشتباه کردید.
معمولاً دلیل غلط زدن سؤالها یکی از اینهاست:
مبحث رو کامل یاد نگرفته بودی.
مطلب رو فراموش کرده بودی.
سؤال رو با بیدقتی خوندی.
محاسبه رو اشتباه انجام دادی.
زمان کم آوردی.
بین دو گزینه شک کردی.
یه نکته خیلی مهم اینجاست:
همه غلطها شبیه هم نیستن.
اگه یه سؤال رو چون مبحث رو بلد نبودی غلط زدی، باید بری سراغ مطالعه دوباره اون قسمت.
اما اگه دلیل اشتباه فقط بیدقتی بوده، خوندن دوباره کل فصل مشکل رو حل نمیکنه. باید روی روش تست زدنت کار کنی.
خیلی وقتها دیدم دانشآموز چند بار یه فصل رو مرور کرده، ولی مشکل اصلیش اصلاً بلد نبودن درس نبوده؛ مشکلش عجله کردن و درست خوندن سؤال بوده.
سؤالهای نزده
خیلی از بچهها فکر میکنن سؤال نزده مهم نیست، چون حداقل غلط هم حساب نشده.
اما اتفاقاً سؤالهای نزده اطلاعات خیلی خوبی بهت میدن.
باید بفهمی چرا جواب ندادی:
وقت کم آوردی؟
بلد نبودی؟
شک داشتی؟
جواب رو میدونستی ولی اعتماد نکردی؟
جواب این سؤالها بهت نشون میده باید روی چی کار کنی؛ سرعت، یادگیری یا تصمیمگیری.
سؤالهای شانسی
یه دسته سؤال هم هست که خیلیها فراموشش میکنن؛ سؤالهایی که شانسی درست زدن.
ممکنه توی کارنامه جزو جوابهای درست باشن، اما واقعیت اینه که هنوز یادگیری کاملی پشتشون نیست.
این سؤالها رو هم باید بررسی کنی، چون احتمال داره دفعه بعد همون سؤال رو از دست بدی.
اشتباهاتت رو ثبت کن
یکی از عادتهایی که خیلی به پیشرفت کمک میکنه، داشتن دفتر تحلیل آزمونه.
لازم نیست کار عجیب و سختی باشه. یه دفتر ساده یا حتی یه فایل اکسل هم کافیه.
برای هر سؤال بنویس:
شماره سؤال
درس و مبحث
وضعیت سؤال
علت اشتباه
کاری که برای اصلاحش باید انجام بدی
مثلاً:
۱۸ | زیست | غلط | بیدقتی | حل ۲۰ تست آموزشی
۲۵ | حد | نزده | ضعف علمی | مرور مبحث + تست
بعد از چند آزمون، یه تصویر خیلی واضح از اشتباهاتت پیدا میکنی.
میفهمی بیشتر مشکل از کجاست؛ بیدقتی، ضعف علمی یا مدیریت زمان.
و این چیزیه که هیچ کارنامهای به تنهایی بهت نشون نمیده.
نتیجه تحلیل رو وارد برنامهات کن
یکی از اشتباههایی که خیلی بین داوطلبها میبینم اینه که آزمون رو تحلیل میکنن، اما بعدش هیچ تغییری توی برنامهشون ایجاد نمیکنن.
خب اگر قرار باشه همون روش قبلی رو ادامه بدی، احتمالاً همون نتیجه قبلی رو هم میگیری.
مثلاً اگر توی «حد و پیوستگی» چند سؤال رو از دست دادی، باید یه زمانی برای مرور و تست بیشتر این مبحث بذاری.
اگر مشکل سرعت داری، باید تست زماندار کار کنی.
اگر بیدقتی داری، باید روی نحوه تست زدنت تمرکز کنی.
هر اشتباه باید یه برنامه اصلاح داشته باشه.
چند اشتباه رایج در تحلیل آزمون
اگه این کارها رو انجام میدی، احتمالاً هنوز از آزمونهات بیشترین استفاده رو نمیکنی:
فقط درصدها رو نگاه میکنی.
جواب تشریحی رو نمیخونی.
سؤالهای نزده رو بررسی نمیکنی.
دلیل اشتباهاتت رو نمینویسی.
بدون رفع ضعفهای آزمون قبلی، وارد آزمون بعدی میشی.
حرف آخر
قرار نیست هر آزمون بهترین آزمون زندگیات باشه.
قرار نیست همیشه درصدهای عالی بگیری.
اما هر آزمون باید یه چیزی بهت یاد بده.
دانشآموزی که بعد از هر آزمون میفهمه چرا اشتباه کرده، کمکم اشتباهاتش کمتر میشه و مسیرش درستتر میشه.
اما کسی که فقط درصد رو میبینه و رد میشه، ممکنه ماهها تلاش کنه ولی همچنان همون اشتباهها رو تکرار کنه.
یادت باشه؛ رتبههای برتر فقط بیشتر آزمون نمیدن، بهتر از آزمونهاشون یاد میگیرن.
پس اگه بخوای فقط یه عادت درست بعد از هر آزمون بسازی، اون عادت باید تحلیل دقیق آزمون باشه.